بیان بیان مسئله: آسیب پذیری انسان و محیط شهری در برابر تغییر در الگوهای اقلیمی باید با برنامه ریزی و طراحی مناسب فضاهای شهری کاهش یابد. در این زمینه، زیرساخت های سبز وسیله مهمی برای کاهش گرمای شهری و افزایش سلامت، رفاه و آسایش حرارتی در مناطق شهری است.هدف: هدف از این پژوهش سنجش اثرات زیرساخت سبز شهری با رویکرد طراحی حساس به اقلیم در محله گل محمدی اصفهان به عنوان نمونه مورد مطالعاتی است. در این راستا ضمن بازخوانی مفاهیم مرتبط با طراحی شهری حساس به اقلیم و نقش زیرساخت سبز شهری در آن، شرایط اقلیمی محدوده مورد مطالعه مورد بررسی قرار می گیرد تا بتوان اثرات زیرساخت سبز شهری را در شاخص های مرتبط مورد ارزیابی قرار داد.روش: در این پژوهش نقش شبیه سازی و تحلیل داده ها و سنجش با به کارگیری نرم افزار  ENVI-met انجام و جهت جمع بندی و نتیجه گیری تحقیق از استدلال منطقی بهره گرفته شده است. همچنین روند تحلیلی از طریق سناریونویسی و شبیه سازی آنها در نرم افزار شبیه ساز اقلیم انجام شده است تا بتوان به سناریوهای مختلف از زیرساخت سبز را مورد ارزیابی قرار داد.یافته ها: براساس داده های خروجی سناریو افزایش پوشش گیاهی با بیشترین تغییر در وضعیت خرد اقلیم محله و سپس سناریو نمای سبز و بام سبز با اختلافی جزیی در بهبود شرایط اقلیمی موثر بوده اند.نتیجه­ گیری: رویکرد زیرساخت سبز در راستای طراحی شهری حساس به اقلیم با بهبود پوشش گیاهی شهرها و سوق دادن آن ها به سمت اکوسیستم های طبیعی در تلاش برای رفع این مشکل است. این رویکرد در تلاش است شهرها را به عنوان جزیی از طبیعت و نه در مقابل طبیعت برنامه ریزی نماید.

گل محمدی با نام علمی Rosa damascena Mill و از خانواده Rosaceae، در مناطق مختلف ایران و جهان کشت می گردد.  در این بررسی اسانس گل محمدی چهار منطقه (کامو، قهرود، قمصر و مشهد اردحال) استان اصفهان که در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع در سال 1377 کشت گردیده است نمونه برداری و در اردیبهشت سال 1380 به روش تقطیر با آب اسانس گیری شده، بازده اسانس شهر کامو 0.008، 0.011، 0.015 و 0.024 درصد، قهرود 0.015 درصد، قمصر 0.004 و 0.015 درصد و مشهد اردحال 0.009 و 0.011 درصد را نشان دادند.اسانس ها توسط دستگاه های کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC.MS) تجزیه و طیف های مورد شناسایی قرار گرفتند. ترکیب های عمده اسانس شهر کامو با چهار نمونه به ترتیب شامل phenylethyl alcohol 8.5 تا 20.3 درصد، citronellol (15.5 تا 21.2) درصد، geraniol 6.5 تا 20.3 درصد) و n-nonadecane  (7.18 تا 27.9 درصد)  و در قهرود با یک نمونه شامل phenylethyl alcohol (15.2 درصد)، citronellol (12.8 درصد)، geraniol (7.12 درصد) و n-nonadecane (5.25 درصد) و در قمصر با دو نمونه شامل  phenylethyl alcohol (1.7 تا 7.15 درصد)، citronellol (9.5 تا 17.7 درصد)، geraniol (6 تا 13.3 درصد)، n-nonadecane (5.25 تا 31درصد)، مشهد اردحال با دو نمونه شامل  phenylethyl alcohol(5.4 تا 10.3 درصد)، citronellol (13.9 تا 20.7 درصد)، geraniol (9.10 تا 18.4 درصد) و n-nonadecane(6.23 تا 25.5 درصد) به دست آمدند. همانطور که مشاهده می شود ترکیب ها مقادیر متنوعی را دارا می باشند، از این رو استفاده صنایع مختلف باید با توجه به زمان برداشت نمونه از مناطق مختلف که از اهمیت بسیار زیادی برخوردار می باشد، صورت پذیرد.

فضاهای سبز در محیط شهری می توانند برای کاهش جزیره گرمایی شهر نقش بارزی بازی کنند. افزایش دمای هوا، افزایش درجه خشکی، افزایش فراوانی و شدت موج های گرمایی و به طورکلی تغییرپذیری آب و هوا از جمله مخاطراتی هستند که اهمیت فضاهای سبز شهری را دو چندان می-سازند. چرا که نقش سرمایشی فضاهای سبز شهری به فضاهای پیرامونی نیز گسترش می یابد. در این پژوهش نقش دمایی بوستان گل محمدی خیابان رباط شهر اصفهان به مساحت (2866/9 هکتار) و مساحت پوشش گیاهی (5464/7 هکتار) و اثر آن بر فضای پیرامونی واکاوی شده است. اندازه گیری پارامترهای هواشناسی (دما، رطوبت نسبی، سرعت باد) در یک محدوده مشخص انجام شده است. محدوده مورد مطالعه از درون بوستان گل محمدی آغاز و تا خیابان های پیرامونی که دارای جهت های متفاوت و آفتابگیری ناهمسانند، کشیده شده است. نتایج نشان داد که فضای سبز چه در سایه و چه در آفتاب، خنک تر از خیابان های پیرامونی است. اندازه تفاوت ها در روزهای گرم تر بیشتر است. بیشترین تفاوت برای دمای هوا 7/6 درجه سلسیوس بوده است. در هر دو مورد، این تفاوت میان بخش سایه گستر فضای سبز و بخش آفتابی یک خیابان با راستای غربی شرقی در بخش شمالی بوستان گل محمدی رخ داده است. وانگهی بررسی پتانسیل شرایط وضع هوای محلی، بویژه سرعت ناچیز باد، آفتابگیری و هندسه شهری از فاکتورهایی هستند که این تفاوت ها را بیان می کنند. نقش فضاهای سبز بر سرمایش فضای پیرامون خود را می توان با شیوه های دیگری که به ریخت هر شهر بستگی دارد، افزایش داد.

با توجه به آثار تغییر اقلیم و شرایط حاکم بر کشاورزی ایران و بر اساس سند توسعه گیاهان دارویی، باید تا پایان برنامه ششم توسعه، سطح زیر کشت گیاهان دارویی که گل محمدی حدود نوزده درصد آن است، از 16506 به پنجاه هزار هکتار برسد. این هدف گذاری در حالی است که تولید این گل در بسیاری از استان ها به دلایل مختلف مثل عملکرد پایین در واحد سطح و کم بودن ماده مؤثرة این گیاه غیراقتصادی تلقی می شود. پژوهش حاضر، با رویکرد کاربردی و استفاده از شیوه های بازدید میدانی و مشاهدات تجربی و با روش تحلیلی-توصیفی و ماتریس سوات (SWOT) انجام شد. نمونه مورد مطالعه را 381 نفر از تولیدکنندگان و فرآوری کنندگان گل محمدی در شهرستان کاشان و همچنین، مسئولان و کارشناسان جهاد کشاورزی کاشان تشکیل می دادند. بر اساس نتایج تحقیق، سیاست توسعه گل محمدی، به جای تمرکز بر افزایش سطح زیر کشت، باید بر افزایش عملکرد در واحد سطح و بهبود کیفیت و متنوع سازی فرآورده های این گیاه تمرکز یابد و علاوه بر گلاب، باید تولید اسانس تام، ابسلوت و کانکریت در دستورکار واحدهای فرآوری قرار گیرد تا از ظرفیت های گیاه استفاده بهینه شود، که البته پیشنهادهایی هم در این زمینه ارائه شد.

گل محمدی گیاهی متعلق به گیاهان خانواده رز است. در ایران از سال های دور از گل های این گیاه برای تهیه گلاب استفاده می شد. در پزشکی سنتی ایران، گل محمدی برای درمان انواع مختلف بیماری ها مانند اختلال گوارشی، خونروی لثه، سردرد، اختلال حافظه، زخم ها و بیماری های قلبی عروقی کاربرد داشته است. در دهه ی گذشته، مطالعات گسترده ای برای تایید استفاده های آینیی این گیاه، یافتن خواص فارماکولوژی جدید و تعیین ترکیب شیمیایی مسئول آثار بیولوژی آن انجام شده است. آلکان ها، فلاونوئیدها، ترپن ها و ترپنوئیدها از مهم ترین ترکیبات شناسایی شده در گل محمدی هستند. مطالعات تجربی و بالینی آثار فارماکولوژی متعددی در گل محمدی شناسایی کرده اند که از آن میان می توان اثر ضد صرع، ضد التهاب، ضد درد، ضد میکروب، گشاد کنندگی مجاری هوایی، نیروبخش قلبی، افزایش حافظه و خواب آوری را نام برد. این مقاله ی مروری اطلاعات به روز در مورد ترکیبات موثره ی گل محمدی ارائه می کند و در مورد کاربردهای سنتی و یافته های فارماکولوژی جدید این گیاه گفتگو می کند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.